باورهای غلط رایج درباره بواسیر و فیستول مقعدی

بواسیر و فیستول مقعدی از شایع‌ترین بیماری‌های ناحیه مقعد هستند و به‌دلیل حساسیت و خجالت بیماران، اطراف آن‌ها باورهای غلط زیادی شکل گرفته است. همین باورها گاهی باعث می‌شود بیماران مراجعه به پزشک را ماه‌ها یا سال‌ها به تعویق بیندازند و بیماری‌شان پیشرفت کند. در این مقاله شایع‌ترین باورهای غلط درباره بواسیر و فیستول را مرور می‌کنیم و درباره هرکدام توضیح می‌دهیم واقعیت چیست.

باور غلط ۱: بواسیر مسری است

بسیاری از افراد تصور می‌کنند بواسیر مثل یک بیماری عفونی از طریق تماس، استفاده از توالت مشترک یا رابطه جنسی منتقل می‌شود. واقعیت این است که بواسیر ناشی از تورم رگ‌های ناحیه مقعد در اثر فشار است و هیچ میکروبی ندارد که بتواند به دیگران منتقل شود. برای توضیح کامل‌تر می‌توانید مقاله مسری بودن بواسیر را مطالعه کنید.

باور غلط ۲: جراحی تنها راه درمان بواسیر است

بواسیر خفیف تا متوسط (درجه ۱ و ۲) معمولاً بدون جراحی درمان می‌شود. افزایش فیبر و آب، پرهیز از زور زدن و نشستن طولانی، داروهای موضعی و در صورت نیاز روش‌های سرپایی مانند بستن با کش یا اسکلروتراپی می‌توانند علائم را کنترل کنند. جراحی یا لیزر بواسیر بیشتر برای درجات پیشرفته‌تر یا مواردی که به درمان‌های ساده پاسخ نداده‌اند در نظر گرفته می‌شود. انتخاب روش مناسب بعد از معاینه و بر اساس درجه بیماری انجام می‌شود.

باور غلط ۳: بواسیر فقط مخصوص افراد مسن است

اگرچه با افزایش سن احتمال بواسیر بیشتر می‌شود، این بیماری در جوانان و حتی نوجوانان هم دیده می‌شود. یبوست مزمن، اسهال مکرر، نشستن طولانی‌مدت (مثلاً پشت میز کار یا در توالت)، بلند کردن اجسام سنگین، چاقی و بارداری از عوامل شایع در سنین پایین‌تر هستند. بنابراین سن کم دلیلی برای نادیده گرفتن علائم نیست.

باور غلط ۴: هر خونریزی از مقعد یعنی بواسیر

این یکی از خطرناک‌ترین باورهاست. خونریزی از مقعد شایع‌ترین علامت بواسیر است، اما علت‌های دیگری مانند شقاق، پولیپ، بیماری‌های التهابی روده و حتی سرطان روده بزرگ هم می‌توانند با خونریزی همراه باشند. اگر خونریزی مداوم است، همراه با تغییر عادت دفع، کاهش وزن یا کم‌خونی دیده می‌شود، یا بعد از ۴۰-۴۵ سالگی شروع شده، حتماً باید توسط پزشک بررسی شود و نباید به‌سادگی به بواسیر نسبت داده شود. برای آشنایی بیشتر می‌توانید درباره خونریزی مقعدی و تفاوت بواسیر و سرطان روده بزرگ بخوانید.

باور غلط ۵: فیستول با پماد و درمان خانگی خوب می‌شود

فیستول مقعدی یک مجرای غیرطبیعی بین کانال مقعد و پوست اطراف آن است. پماد، شست‌وشو با آب گرم یا داروهای خوراکی ممکن است درد و ترشح را موقتاً کم کنند، اما این مجرا به‌خودی‌خود بسته نمی‌شود و در بیشتر موارد درمان قطعی نیاز به مداخله جراحی یا روش‌های تخصصی دارد. تأخیر در درمان می‌تواند باعث عود آبسه، ترشح مداوم و پیچیده‌تر شدن مسیر فیستول شود.

باور غلط ۶: فیستول و بواسیر یکی هستند

چون هر دو در ناحیه مقعد ایجاد می‌شوند و گاهی با درد، ترشح یا برجستگی همراه‌اند، بسیاری آن‌ها را یکی می‌دانند؛ اما ماهیت و درمان‌شان کاملاً متفاوت است. بواسیر تورم رگ‌های خونی است، در حالی که فیستول یک مجرای عفونی مزمن است که معمولاً پس از یک آبسه ایجاد می‌شود. برای درک رابطه فیستول با آبسه، مقاله تفاوت فیستول و آبسه مقعدی مفید است.

باور غلط ۷: جراحی فیستول همیشه باعث بی‌اختیاری مدفوع می‌شود

این ترس باعث می‌شود برخی بیماران از درمان فرار کنند. واقعیت این است که خطر آسیب به اسفنکتر به نوع و عمق فیستول و روش جراحی بستگی دارد. در فیستول‌های ساده، خطر بسیار پایین است و در فیستول‌های پیچیده‌تر روش‌های حفظ‌کننده اسفنکتر انتخاب می‌شود. انتخاب جراح متخصص کولورکتال در کاهش این خطر نقش مهمی دارد. درباره هزینه و مراحل درمان هم می‌توانید هزینه جراحی فیستول را ببینید.

چرا این باورهای غلط خطرناک هستند؟

مهم‌ترین خطر، تأخیر در تشخیص است. بیماری که خونریزی خود را «حتماً بواسیر» می‌داند ممکن است یک بیماری جدی‌تر را از دست بدهد، و بیماری که فکر می‌کند فیستولش با پماد خوب می‌شود، فرصت درمان ساده‌تر را از دست می‌دهد. علاوه بر آن، خجالت و شنیدن تجربه‌های نادرست دیگران، افراد را از مراجعه بازمی‌دارد. معاینه تخصصی معمولاً کوتاه است و اغلب با روش‌های کم‌درد قابل انجام است. به‌علاوه، بسیاری از این بیماری‌ها در مراحل اولیه با درمان‌های ساده‌تر و کم‌هزینه‌تری قابل کنترل هستند و هرچه دیرتر مراجعه شود، احتمال نیاز به روش‌های پیچیده‌تر بیشتر می‌شود. پس اگر علائم شما بیش از چند هفته ادامه پیدا کرده، منتظر «خودبه‌خود خوب شدن» نمانید.

چند نکته برای مراجعه راحت‌تر به پزشک

بسیاری از بیماران از معاینه مقعدی می‌ترسند یا خجالت می‌کشند. خوب است بدانید معاینه اولیه معمولاً کوتاه است و پزشک متخصص هر روز با این بیماری‌ها سروکار دارد. قبل از مراجعه، علائم خود را یادداشت کنید: از چه زمانی شروع شده، آیا خونریزی، درد یا ترشح دارید، عادت دفع شما چگونه است و چه داروهایی مصرف می‌کنید. این اطلاعات به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب درمان مناسب کمک می‌کند. همچنین از شنیدن تجربه‌های اطرافیان برای تصمیم‌گیری درباره درمان خودتان استفاده نکنید، چون شرایط هر بیمار متفاوت است.

کلام پایانی

آگاهی درست بهترین دفاع در برابر باورهای غلط است. اگر علائمی مانند خونریزی، درد، ترشح یا برجستگی در ناحیه مقعد دارید، خوددرمانی یا تشخیص شخصی راه‌حل نیست و بهتر است با یک جراح متخصص مشورت کنید. دکتر رضا قاسمیان، فلوشیپ جراحی کولورکتال، تشخیص و درمان انواع بیماری‌های مقعدی را با روش‌های نوین انجام می‌دهد.

سوالات متداول